Soorten trauma’s

We maken in de psychologie onderscheid tussen drie soorten trauma:

• Acute trauma – eenmalige, ingrijpende gebeurtenis

• Chronisch trauma – herhaalde of langdurige traumatische ervaringen (bijvoorbeeld over weken of jaren)

• Complex trauma – een vorm van chronisch trauma, meestal ontstaan in de kindertijd binnen hechte of afhankelijke relaties (zoals met ouders of verzorgers)

De aanleiding voor dit blog is het boek The Body Keeps the Score van Dr. Bessel van der Kolk. In dit indrukwekkende werk legt hij uit hoe diep trauma doorwerkt in lichaam en geest — en dat het lichaam trauma letterlijk “vasthoudt”. Hij beschrijft hoe trauma de structuur en werking van de hersenen beïnvloedt, vooral in gebieden zoals:

• de amygdala (ons angstcentrum)

• de hippocampus (voor geheugen)

• en de prefrontale cortex (voor logisch denken en zelfcontrole)

Trauma leeft dus niet alleen in je hoofd — het laat ook sporen achter in je lichaam: in je spieren, ademhaling, spijsvertering en spierspanning. Zelfs als je “verder” gaat met je leven, kan je lichaam blijven reageren alsof je nog steeds in gevaar bent.Dr. van der Kolk benadrukt dat klassieke gesprekstherapie vaak niet voldoende is bij PTSS of CPTSS, omdat trauma zich vaak non-verbaal opslaat — in het lichaam, buiten woorden om. 

Hieronder laat ik je een afbeelding zien van een “normaal” brein en een brein van iemand met PTSS of CPTSS. Zo kun je ook visueel zien wat trauma met ons doet.

Wanneer je aan PTSS lijdt, verandert je brein op meerdere manieren door de constante staat van stress en angst:

•  Amygdala (je angstcentrum) wordt overactief → je reageert sneller en heftiger op gevaar, ook als het er niet (meer) is.
•  Hippocampus (je geheugen) raakt verstoord → je kunt moeilijk onderscheid maken tussen toen en nu, waardoor trauma zich blijft herhalen alsof het opnieuw gebeurt.
•  Prefrontale cortex (logisch denken en zelfbeheersing) wordt minder actief → je hebt minder grip op je emoties en reacties.

MAW je brein raakt uit balans en blijft vaak ‘vastzitten’ in een staat van dreiging, zelfs als je veilig bent.

Enkele krachtige fragmenten uit het boek The Body Keeps the Score:

• Trauma gaat niet over wat je overkomt, maar over wat er in je gebeurt door wat je overkomt.
• Het lichaam bewaart het trauma; als de herinnering aan trauma in het lichaam is opgeslagen, kun je het niet alleen met praten oplossen.
• Veilig kunnen voelen bij anderen is waarschijnlijk het allerbelangrijkste voor mentale gezondheid.
• De uitdaging van herstel is het herwinnen van eigenaarschap over je lichaam, geest en jezelf.
• Getraumatiseerde mensen voelen zich vanbinnen voortdurend onveilig; het verleden leeft voort in een knagend ongemak.

In komende blogs zal ik blijven ingaan op trauma, herstel en de impact daarvan op lichaam en geest. Heb je vragen of wil je dat ik bepaalde aspecten verder uitwerk? Laat het vooral weten!

– Rita Khatchadorian