Ik was bezig met mijn studie Toegepaste Psychologie en kwam bij een hoofdstuk over borderline en de karaktereigenschappen die daarbij kunnen voorkomen. Ik ben sowieso erg gefascineerd door persoonlijkheidsstoornissen, zoals borderline, bipolaire stoornis en narcisme. Dus ik las het hoofdstuk helemaal door. Totdat ik bepaalde onderwerpen tegenkwam die ik eigenlijk direct kon koppelen aan situaties en mensen uit het dagelijks leven. Of het nou om mensen uit mijn verleden ging of mensen die nu nog in mijn leven voorkomen, ik herkende bepaalde eigenschappen en patronen meteen.
Als psycholoog hoor je je eigen emoties en persoonlijke mening over mensen te kunnen onderscheiden van psychologische feiten. Toch fascineert het me hoeveel je soms al over iemand kunt herkennen door simpelweg met die persoon om te gaan, hem of haar te observeren of bepaalde gedragspatronen vaker terug te zien. Natuurlijk kun je daar niet zomaar een diagnose aan koppelen, maar je kunt wel bepaalde kenmerken en patronen herkennen die overeenkomen met wat je binnen de psychologie leert.
Dit onderwerp sprak me enorm aan, juist omdat we in een tijd leven waarin sociale media zo’n grote rol spelen en het idee van jezelf niet echt kennen daar naar mijn gevoel heel erg bij past. Wie zijn we eigenlijk echt? En hoeveel van wat we laten zien is daadwerkelijk van onszelf? Natuurlijk zoekt iedereen weleens naar zichzelf en veranderen mensen door de jaren heen, maar ik merk dat dit bij sommige mensen veel heftiger aanwezig is dan bij anderen. Soms lijkt het alsof iemand voortdurend op zoek is naar een nieuwe versie van zichzelf, en juist dat vind ik interessant. Wanneer is het nog gewoon jezelf ontdekken en wanneer wordt die zoektocht zo sterk dat je je kunt afvragen of er meer achter zit?
Dit stukje gaat dan ook meer over identiteitsinstabiliteit vanuit borderline.
Jaren geleden leerde ik iemand kennen en achteraf gezien herkende ik bij deze persoon behoorlijk wat kenmerken die binnen de psychologie met borderline persoonlijkheidsproblematiek geassocieerd kunnen worden. Natuurlijk kan ik daar zelf geen diagnose aan koppelen, maar bepaalde gedragspatronen vielen me steeds meer op. Ik herinner me bijvoorbeeld dat ik persoonlijke dingen over mezelf vertelde, zoals waar ik vaak tot laat zat te studeren. Niet veel later hoorde ik haar precies datzelfde verhaal tegen anderen vertellen, maar dan alsof het haar eigen ervaring was. Ik merkte ook dat outfits die ik droeg werden nagedaan, bepaalde woorden en uitdrukkingen werden overgenomen en zelfs dingen rondom mijn vriendenkring leken te worden gekopieerd. Het waren allemaal kleine dingen die afzonderlijk misschien niets betekenden, maar bij elkaar begonnen ze me steeds meer op te vallen. Uiteindelijk leerde ik tijdens mijn verdieping in de psychologie dat er een fenomeen bestaat dat mirroring, oftewel spiegelen, wordt genoemd.
Een ander begrip dat ik hierin interessant vond, is self-enhancement. Eigenlijk betekent dit dat iemand zichzelf naar de buitenwereld beter, mooier of positiever probeert neer te zetten dan de werkelijkheid misschien is. Vooral online is dit natuurlijk heel makkelijk. Je kunt precies kiezen welke kant van jezelf mensen te zien krijgen en daarmee een bepaald beeld creëren. Iemand kan zichzelf bijvoorbeeld heel gelovig, goed, succesvol, intelligent of behulpzaam presenteren, terwijl het gedrag achter gesloten deuren daar totaal niet mee overeenkomt. Het gaat dan eigenlijk om het beeld dat anderen van jou moeten krijgen: niet per se wie je werkelijk bent, maar wie je wilt dat anderen denken dat je bent.
Hoe moeilijk het soms ook is om dit soort gedrag te onderscheiden, hoop ik vooral dat mensen die hiermee struggelen de hulp zoeken die ze nodig hebben. Maar daarnaast hoop ik ook dat anderen zich bewust worden van dit soort patronen en er niet zomaar in meegaan of uiteindelijk de dupe ervan worden. Want een persona die iemand creëert en die niet overeenkomt met wie diegene werkelijk is, is moeilijk voor altijd vol te houden. Vroeg of laat ontstaan er scheurtjes in dat beeld en wordt het verschil tussen de persona en het daadwerkelijke gedrag steeds zichtbaarder.
Leave a comment